Işık ve Temel Kavramlarİç Mekân Tasarımı
Lux – Lümen – Armatür Sayısı Hesaplayıcı
Lümen yöntemiyle bir alan için hedef aydınlık düzeyine ulaşmak üzere yaklaşık armatür sayısını, ortalama lux değerini ve kurulu güç yoğunluğunu hesaplayın.
Sonuç
- Gereken armatür sayısı
- 25 adet
- Önerilen yerleşim
- 5 sıra × 5 armatür
- Yaklaşık aralık (uzunluk / genişlik)
- 2,4 m / 1,6 m
- Hesaplanan ortalama aydınlık
- 500 lx
- Alan
- 96 m²
- Teorik armatür sayısı
- 25
- Kurulu güç
- 800 W
- Güç yoğunluğu
- 8,3 W/m²
Formül: N = (E × A) / (Φ × UF × MF). Yerleşim, oda oranına göre önerilir; armatür–duvar mesafesi genellikle aralığın yarısı alınır.
Lümen yöntemiyle armatür sayısı nasıl hesaplanır?
Lümen (akı) yöntemi, bir alanın çalışma düzleminde hedeflenen ortalama aydınlık düzeyine ulaşmak için gereken toplam ışık akısını bulur ve bunu tek bir armatürün akısına böler:
N = (E × A) / (Φ × UF × MF)
- N: armatür sayısı
- E: hedef ortalama aydınlık düzeyi (lx)
- A: alan (m²)
- Φ: bir armatürün ışık akısı (lm) — LED çipinin değil, armatürün çıkış akısı
- UF: kullanım faktörü — armatürden çıkan akının ne kadarının çalışma düzlemine ulaştığı
- MF: bakım faktörü — zamanla akı düşümü ve kirlenme payı
Örnek hesap
12 m × 8 m (96 m²) bir ofiste 500 lx hedefleniyor. Armatür akısı 4.000 lm, UF = 0,6 ve MF = 0,8 kabul ediliyor:
N = (500 × 96) / (4.000 × 0,6 × 0,8) = 48.000 / 1.920 = 25
25 armatür, oda oranına uygun biçimde 5 sıra × 5 armatür olarak yerleştirilebilir. Armatür başına 32 W ile kurulu güç 800 W, güç yoğunluğu yaklaşık 8,3 W/m² olur. Bu değerler ön boyutlandırmadır; düzgünlük ve kamaşma kontrolü için fotometrik hesap gerekir.
Girdiler nereden alınır?
| Girdi | Kaynak | Not |
|---|---|---|
| Hedef lux | İlgili standart (iç mekân çalışma alanları için EN 12464-1), şartname | Görev alanı ve çevresi için farklı değerler istenebilir. |
| Armatür akısı (Φ) | Üretici datasheet'i, LDT/IES dosyası | Ölçülmüş armatür akısını kullanın; "LED akısı" daha yüksektir. |
| UF | Üreticinin kullanım faktörü tablosu (oda indeksi ve yansıtmalara göre) | Tablo yoksa ön hesapta 0,5–0,7 aralığı sık kullanılır; doğrulanmalıdır. |
| MF | Ortam kirliliği, temizlik periyodu ve LED akı bakım verisi | Temiz iç mekânlarda daha yüksek, tozlu ortamlarda daha düşük alınır. |
Kavramların ayrıntısı için kullanım faktörü ve bakım faktörü rehberlerine bakabilirsiniz.
Bu hesap neyi göstermez?
- Noktasal aydınlık dağılımını ve düzgünlüğü (U₀) göstermez.
- Kamaşma (UGR), dikey aydınlık düzeyi ve silindirik aydınlık düzeyi hesaplanmaz.
- Armatürün ışık dağılım eğrisi ve yerleşim kısıtları (kiriş, raf, makine) dikkate alınmaz.
- Dış mekân, yol ve spor alanı hesapları bu yöntemle yapılmamalıdır.
Konuyla ilgili rehberler
Işık ve Temel Kavramlar
Işık ve Temel Kavramlar
Işık ve Temel KavramlarAydınlatmada Düzgünlük (Uniformity) Nasıl Ölçülür
· 6 dk okuma
Işık ve Temel Kavramlar
Işık ve Temel KavramlarAydınlık Düzeyi (Lux) Nasıl Yorumlanır
· 6 dk okuma